Μεγάλες Προσωπικότητες στο Σκάκι – Ρόμπερτ Φίσερ

Ο Ρόμπερτ Τζέιμς “Μπόμπι” Φίσερ (9 Μαρτίου 1943 – 17 Ιανουαρίου 2008) ήταν o 11ος παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι, και ο μοναδικός Αμερικανός που κέρδισε το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της FIDE. Έγινε παγκόσμιος πρωταθλητής την 1 Σεπτεμβρίου 1972 και απώλεσε τον τίτλο στις 3 Απριλίου 1975, όταν αρνήθηκε να τον υπερασπιστεί απέναντι στον Σοβιετικό Ανατόλι Κάρποφ, επειδή η σκακιστική ομοσπονδία απέρριψε τις καινοτομίες που ζητούσε για τη διοργάνωση.

05bf940Ο Γκάρι Κασπάροφ έγραψε ότι, από όλους τους παγκόσμιους πρωταθλητές στο σκάκι, το χάσμα μεταξύ του Φίσερ και των συγχρόνων του ήταν το μεγαλύτερο στην ιστορία. Ήταν επίσης διάσημος για την εκκεντρικότητά του, την αντισυμβατική του συμπεριφορά και τις αντισημιτικές πολιτικές του απόψεις. Παρά την παρατεταμένη απουσία του από το αγωνιστικό σκάκι, ή ίσως εξ αιτίας αυτής, ο Φίσερ βρισκόταν μέχρι τον θάνατό του ακόμα μεταξύ των καλύτερων σκακιστών στον κόσμο.

Ο μικρός Μπόμπυ είχε την πρώτη του εμπειρία με το σκάκι στην ηλικία των έξι ετών, όταν η αδελφή του αγόρασε από ένα μαγαζί με είδη ψιλικών ένα σετ σκακιού. Οι πρόχειρες
οδηγίες που το σετ αυτό περιείχε, ήταν ο πρώτος δάσκαλος του μετέπειτα πρωταθλητή κόσμου.

Ένα μήνα αργότερα θα λάβει ως δώρο το πρώτο του σκακιστικό βιβλίο. Χρειάστηκε να περάσει ένας χρόνος μοναχικής εξάσκησης πριν ο Μπόμπυ γραφτεί στο Brooklyn Chess Club και δεχτεί μαθήματα από τον πρόεδρό του, Carmine Negro. Μεταπηδώντας στο μεγαλύτερο Manhattan Chess Club θα γνωρίσει τον ουσιαστικό μέντορά του και μετέπειτα στενό του φίλο, Arnold Denker. Σε ηλικία 13 ετών η μητέρα του ζήτησε από τον διάσημο προπονητή αρκετών μαιτρ John Collins να αναλάβει τον έφηβο Μπόμπυ και δεν είναι λίγοι αυτοί που μαρτυρούν ότι ο Collins δεν άργησε να γίνει για τον Φίσερ η πατρική φιγούρα που του έλειπε.

Ενώ ήταν στο γυμνάσιο (συμμαθητής με την Μπάρμπαρα Στρέιζαντ!) ο Μπόμπυ ανακηρύχθηκε πρωταθλητής νέων στις ΗΠΑ– ο νεότερος έως τότε.
Το 1958, στην ηλικία των δεκατεσσάρων ετών έγινε ο νεότερος πρωταθλητής στην σκακιστική των ΗΠΑ κερδίζοντας παράλληλα τον τίτλο του Διεθνή Μαιτρ.
Διαδοχικές επιτυχίες  αλλά και πέντε περίπου χρόνια ημιεξαφάνισης, οδήγησαν τον Φίσερ στο ματς του παγκόσμιου τίτλου έναντι του Ρώσου Πρωταθλητή Μπόρις Σπάσκυ.

Η χρονιά ήταν 1972 και σίγουρα ήταν η εποχή που κανείς δεν τολμούσε να αμφισβητήσει την κυριαρχία των «αρκούδων» στο άθλημα- κατάσταση που επανήλθε μετά την αποχώρηση του Μπόμπυ Φίσερ.

Οι Σοβιετικοί κυριαρχούσαν στο παγκόσμιο σκάκι χωρίς διακοπή από το 1948. Η προπαγάνδα της ΕΣΣΔ χρησιμοποιούσε το γεγονός σαν απόδειξη πως ο λαός της ήταν διανοητικά ανώτερος από τους Δυτικούς. Η σοβιετική μονοκρατορία αποτελούσε τίτλο τιμής του υπαρκτού σοσιαλισμού απέναντι στον καπιταλισμό. Ο “ψυχρός πόλεμος” βρισκόταν σε πλήρη έξαρση και ο τελικός ήταν η σύγκρουση της αμερικανικής ευφυΐας με το σοβιετικό μονοπώλιο. Για αυτό το λόγο, συγκέντρωσε πάνω του τα βλέμματα όλου του κόσμου.

Θα νικούσε όμως ο καλύτερος σε σύνολο 24 παρτίδων. Ο Φίσερ έχασε το πρώτο παιχνίδι και έριξε το φταίξιμο στις κάμερες, οι οποίες ασυζητητί άλλαξαν θέση. Στη δεύτερη παρτίδα ο Φίσερ, μισή ώρα μετά την έναρξη, σηκώθηκε ξαφνικά και αποκάλυψε μια κρυμμένη κάμερα. Αμέσως μετά αποχώρησε σε έξαλλη κατάσταση από την αίθουσα, ακυρώθηκε και πλέον βρέθηκε πίσω στο σκορ 2-0. Όμως στην πραγματικότητα είχε πετύχει τον σκοπό του. Ο τελικός θα συνεχιζόταν χωρίς κάμερες.

04bf940Μετά από ποικίλες αντεγκλήσεις που αφορούσαν παραξενιές του ίδιου του Φίσερ (δεν ήθελε τις φωτογραφικές μηχανές να τον «σκοπεύουν», δεν ήθελε πολύ κόσμο στα παρασκήνια κλπ κλπ) το ματς τελειώνει με τον αμερικανό σε ρόλο θριαμβευτή και ολόκληρο τον δυτικό κόσμο να πανηγυρίζει για την κατά κράτος νίκη επί του αντιπάλου δέους και μάλιστα στον στίβο της πνευματικής εκπαίδευσης και συλλήβδην της παιδείας- τομείς όπου το σοσιαλιστικό σύστημα δικαίως εκαυχάτο ότι κατείχε την πρωτοκαθεδρία.

Όταν το 1975 η Παγκόσμια Ομοσπονδία Σκακιού αρνήθηκε να κάνει δεκτές τις απαιτήσεις του για το ματς με τον τότε διεκδικητή Ανατόλι Κάρποφ, ο Μπόμπυ Φίσερ απλώς δεν έλαβε μέρος στο ματς δίνοντας αμαχητί τον τίτλο στον Ρώσο ανερχόμενο γκραν μαιτρ. Ο ίδιος ο Κάρποφ θα δηλώσει αρκετές φορές από τότε δυστυχής που δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει τον αμερικανό- ενώ ο άσπονδος αντίπαλός του, Γκ. Κασπάροφ – που τότε διατηρούσε ακόμη καλές σχέσεις με το καθεστώς- είχε σχολιάσει πως η νίκη του Κάρποφ στο ματς που τελικώς δεν έγινε, ήταν βέβαιη.
Εκτοτε και για περίπου είκοσι χρόνια ο κόσμος ξέχασε τον Μπόμπυ Φίσερ και τον ιδιότροπο χαρακτήρα του. Ξαφνικά, το 1992 ο Φίσερ βγαίνει από την αφάνεια και προκαλεί σε ματς τον Μπόρις Σκάσκυ που γηραιός πλέον βρισκόταν περίπου στην 100η θέση της παγκόσμιας κατάταξης. Ο αγώνας ορίστηκε να γίνει στην Γιουγκοσλαβία που εκείνη την εποχή δεχόταν τις επιθέσεις και το οικονομικό εμπάργκο του NATO και η οδηγία που εξέδωσαν οι ΗΠΑ απαγορεύοντάς του να παίξει φάνηκε λογική εξέλιξη.

Αντίθετα, η κίνηση του Φίσερ να φτύσει (!) ενώπιον φωτογράφων και καμεραμέν την οδηγία με την απαγόρευση, δεν θεωρήθηκε κάτι φυσιολογικό όπως και το ένταλμα σύλληψής του που εξέδωσαν οι αμερικανικές αρχές κατόπιν. Το έπαθλο ορίστηκε στα 5 εκατ. δολάρια από τα οποία ο Φίσερ με την άνετη επικράτησή του έλαβε κατά τα συμφωνηθέντα, τα 3 εκατ. δολ.

Όμως ο άλλοτε παγκόσμιος πρωταθλητής δεν ήταν πια ο ίδιος και τα 64 τετράγωνα το κατέδειξαν χωρίς να λυπηθούν το μύθο του. «Το παίξιμό του ήταν ok, αλλά σαφώς η θέση του δεν είναι ανάμεσα στους κορυφαίους», θα πει με κυνισμό ο Γκάρι Κασπάροφ σχολιάζοντας την απόδοση του παλαίμαχου.

Ο Φίσερ ποτέ δεν ξαναέπαιξε αγωνιστικό σκάκι, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σταμάτησε τους «αγώνες»- αυτή τη φορά για την ελευθερία του.

Έναν από αυτούς τον έχασε το 2004 στο διεθνές αεροδρόμιο της Ναρίτα, όταν συνελήφθη από τις ιαπωνικές αρχές λίγο πριν ταξιδέψει για τις Φιλιππίνες, με την κατηγορία του άκυρου (αμερικανικού) διαβατηρίου που επέμενε να χρησιμοποιεί.

Ζήτησε και έλαβε προσωρινά άσυλο από τις ιαπωνικές αρχές που αντιμετώπιζαν τις πιέσεις των ΗΠΑ για την έκδοσή του. Ενώ στο μεταξύ ο Φίσερ αποκηρύσσει την αμερικανική υπηκοότητα, η κυβέρνηση της Ιαπωνίας τον ειδοποιεί ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί η παραμονή του στη χώρα και ότι έχουν δρομολογηθεί οι διαδικασίες για έκδοσή του στις ΗΠΑ. Ανάμεσα στις επιστολές που απέστειλε σε διάφορες κυβερνήσεις για χορήγηση πολιτικού ασύλου, ώστε να του επιτραπεί να εγκαταλείψει την Ιαπωνία ως απλός ταξιδιώτης, θετική ανταπόκριση βρήκε αυτή που κατευθύνθηκε στο Ρέυκιαβικ της Ισλανδίας όπου διέμεινε ως το τέλος της ζωής του, το 2008.

Είχαν στο μεταξύ μεσολαβήσει οι εξαιρετικά οξείες του δηλώσεις κατά των ΗΠΑ, της εξωτερικής τους πολιτικής και του ίδιου του αμερικανού προέδρου. Ώρες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, είχε δηλώσει σε ραδιόφωνο πως «αν η Αμερική δεν αλλάξει την πολιτική της αξίζει να καταστραφεί», είχε επισημάνει πως «κανείς αμερικανός ούτε εβραίος δεν διαμαρτυρήθηκε τόσα χρόνια για τις σφαγές των παλαιστινίων» και είχε ευχηθεί «τον θάνατο του αμερικανού προέδρου».

Ίσως η ύψιστη θέση του Φίσερ ανάμεσα στους σκακιστές να φαίνεται από τη δήλωση του Αμερικανού γκραντ-μάστερ Α. Μπισγκίερ, ότι «ο Μπόμπι Φίσερ είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους, σε οποιαδήποτε σφαίρα δραστηριότητας, ο οποίος είχε την τιμή να χαρακτηριστεί θρύλος στην εποχή του. Ήταν η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα που κατέβηκε ποτέ απ’ τους σκακιστικούς ουρανούς».

Η συνεισφορά του Μπόμπυ Φίσερ στην σκακιστική θεωρία και κυρίως στα φινάλε, είναι τεράστια, αν και πάντα θα μείνει στην ιστορία ως η ιδιοφυΐα που κατάφερε να διακόψει την ρωσική παντοκρατορία.

03bf940

Χριστουγεννιάτικο τουρνουά 2015

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το Χριστουγεννιἀτικο Τουρνουά του Συλλόγου το διήμερο 20&21 Δεκέμβρη. Ἠταν η τελευταία διοργάνωση για το 2015 και μια από τις πιο διασκεδαστικές.

Με 40 περίπου συμμετοχές σε όλες τις ηλικιακές κατηγορίες , παίχτηκε καλό σκάκι σε άψογα αγωνιστικό κλίμα με πολλές ευχάριστες στιγμές.

Όλοι μας το διασκέδασαμε και περιμένουμε με αγωνία την επόμενη εκδήλωση του Συλλόγου που θα αφορά την κοπἠ της Πρωτοχρονιάτικης Πίτας μας σε Βαθύ και Καρλόβασι στις αρχές του 2016.